اگر به دنبال اهرم ترمز دستی بین دو صندلی هیوندای جنسیس سدان میگردید و چیزی پیدا نمیکنید، جای تعجب ندارد. ترمز دستی جنسیس سدان بسته به سال تولید متفاوت است:
در مدلهای قدیمیتر (تا حدود ۲۰۱۴–۲۰۱۵)، ترمز دستی به صورت یک پدال مکانیکی کوچک در سمت چپ و پایین داشبورد (کنار پدال ترمز اصلی) قرار دارد. با فشار پای چپ فعال میشود و برای آزاد کردن آن، پدال را به سمت بالا فشار دهید.
در مدلهای جدیدتر (۲۰۱۶ به بعد)، هیوندای سیستم پدال مکانیکی را حذف کرده و از ترمز دستی برقی (EPB) استفاده میکند. این ترمز با یک دکمه روی کنسول وسط فعال میشود و چراغ P روی داشبورد روشن میشود.
در ادامه این مقاله، نحوه عملکرد دقیق هر دو سیستم، تفاوتها و راهکارهای عیبیابی مشکلات رایج آن بررسی خواهد شد.
برخلاف بسیاری از خودروهای سواری که اهرم دستی بین دو صندلی جلو دارند، سیستم ترمز دستی هیوندای جنسیس سدان بسته به سال تولید متفاوت است.
| ویژگی | مدل قدیمی (تا 2014–2015) | مدل جدید (2016 به بعد) |
|---|---|---|
| نوع ترمز دستی | پدال مکانیکی | برقی (EPB) |
| محل قرارگیری | سمت چپ و پایین داشبورد، کنار پدال ترمز اصلی | کنسول وسط، کنار دسته دنده یا اهرم تعویض دنده |
| نحوه فعال کردن | فشار پای چپ روی پدال | فشار دکمه با علامت P / EPB |
| نحوه آزاد کردن | فشار پدال به سمت بالا | فشار دوباره دکمه یا آزاد شدن خودکار هنگام حرکت |
| ویژگی اضافی | نیاز به مکانیزم فنری | Auto Release و اتصال به سیستم ترمز اضطراری |
در ترمز دستی پدالی، راننده با فشار دادن یک پدال در سمت چپ زیر داشبورد، سیمهای فلزی متصل به چرخهای عقب را میکشد و لنتهای ترمز عقب درگیر میشوند. این سیستم کاملاً مکانیکی است؛ بنابراین عملکرد آن وابسته به تنظیم بودن سیمها و نیروی پای راننده است. مزیت اصلی آن سادگی ساختار و هزینه تعمیر پایین است، اما با گذشت زمان ممکن است سیمها کش بیایند، پدال سفت شود یا خودرو در سربالایی به خوبی نگه داشته نشود.
در مقابل، ترمز دستی برقی (EPB) به جای پدال یا اهرم از یک دکمه با علامت (P) روی کنسول وسط استفاده میکند. با فشردن این دکمه، یک موتور الکتریکی در کالیپرهای چرخ عقب فعال شده و ترمز را قفل میکند. این سیستم نیازی به اعمال نیروی راننده ندارد و بهصورت خودکار میزان فشار مناسب را تنظیم میکند. همچنین میتواند با سیستمهایی مثل Auto Hold هماهنگ شود و هنگام شروع حرکت خودرو، خودکار آزاد شود.
به طور کلی، ترمز دستی برقی راحتتر و ایمنتر است و احتمال خطای راننده را کاهش میدهد، اما در صورت خرابی به دستگاه دیاگ و تعمیر تخصصی نیاز دارد. در مقابل، ترمز دستی پدالی سادهتر و ارزانتر تعمیر میشود، ولی نیاز به تنظیم و سرویس دورهای دارد.
مدلهای قدیمیتر از ترمز دستی پدالی و مکانیکی استفاده میکنند، در حالیکه مدلهای جدیدتر (و نسلهای بعدی مثل G80 و G90) به ترمز دستی برقی یا EPB مجهز شدهاند. به همین دلیل نوع خرابیها نیز در این دو سیستم کاملاً فرق دارد.
در مدلهای پدالی (قدیمی):
گاهی راننده پدال را فشار میدهد تا ترمز آزاد شود اما پدال برنمیگردد و خودرو همچنان درگیر میماند. این مشکل معمولاً به دلیل زنگزدگی فنر برگشتی زیر داشبورد یا گیر کردن سیم ترمز در مسیر چرخهای عقب رخ میدهد.
در برخی مواقع با یک فشار محکم روی پدال آزاد میشود، اما اگر تکرار شود باید سیمها و اتصالات روغنکاری یا تعویض شوند.
در مدلهای برقی (جدید):
در این خودروها دکمه EPB را میزنید اما ترمز آزاد نمیشود یا چراغ (P) روی داشبورد خاموش نمیشود. علت معمولاً یکی از موارد زیر است:
در این حالت معمولاً پیام Parking Brake Fault یا هشدار ترمز روی صفحه کیلومتر ظاهر میشود و نیاز به دیاگ دارد.
مدلهای پدالی:
اگر پدال را تا آخر فشار میدهید ولی خودرو در شیب حرکت میکند، ترمز دستی تنظیم نیست. این اتفاق معمولاً به دلیل کشیده شدن سیم ترمز در طول زمان رخ میدهد و باید سیم از زیر خودرو رگلاژ (تنظیم کشش) شود.
مدلهای برقی:
در EPB معمولاً مشکل از تنظیم نیست. بیشتر اوقات:
در این حالت حتی با فعال بودن چراغ (P) خودرو کمی حرکت میکند.
مدلهای پدالی:
اگر حس میکنید فقط یک چرخ عقب درگیر میشود، احتمالاً سیم یک سمت تنظیم نیست، گیر کرده یا پاره شده است. همچنین ساییدگی شدید لنت عقب هم میتواند باعث این مشکل شود.
مدلهای برقی:
در سیستم EPB هر چرخ یک موتور جداگانه دارد. بنابراین اگر فقط یک طرف خودرو نگه داشته شود، معمولاً موتور برقی همان کالیپر خراب شده یا گیر کرده است. این مشکل اغلب با صدای تقتق از چرخ عقب هنگام فعال کردن ترمز همراه است.
مدلهای پدالی:
صدای کشیده شدن سیم یا تقه زیر خودرو طبیعی است، اما صدای سایش شدید نشانه خشک بودن سیم یا تمام شدن لنتهاست.
مدلهای برقی:
در ترمز برقی یک صدای کوتاه «ویز» طبیعی است (صدای موتور الکتریکی).
اما اگر صدای بلند، طولانی یا تقتق شنیده شود، نشاندهنده خرابی موتور EPB یا گیر کردن کالیپر است.
«اگر هنگام استفاده از ترمز دستی خودرو صدای غیرطبیعی شنیده میشود یا عملکرد ترمز کاهش یافته است، میتوانید با مراجعه به مقاله چرا لنت ترمز خودرو صدا میدهد؟ ۱۰ علت و راهحل سریع علتها و راهکارهای سریع را بررسی کنید.»
برای اینکه سیستم ترمز دستی در جنسیس سدان همیشه عملکرد مطمئن داشته باشد، رعایت چند نکته ساده اما مهم ضروری است. این توصیهها هم برای مدلهای پدالی قدیمی و هم برای مدلهای برقی جدید کاربرد دارند.
هنگام توقف، ابتدا ترمز دستی را فعال کنید و سپس دسته دنده را در حالت P (پارک) قرار دهید. این کار باعث میشود وزن خودرو روی گیربکس نیفتد و به دنده پارک و سیستم انتقال قدرت فشار وارد نشود؛ مخصوصاً هنگام پارک در سربالایی یا سرازیری.
در جنسیسهای قدیمی که ترمز دستی پدالی دارند، سیم ترمز در زیر خودرو قرار گرفته و در معرض رطوبت و گرد و خاک است. بهتر است هر چند وقت یکبار وضعیت سیمها و اتصالات بررسی شود تا دچار زنگزدگی، پارگی یا خشکی حرکت نشده باشند.
اگر پدال ترمز دستی سفت شده یا کامل آزاد نمیشود، معمولاً اتصالات مکانیکی خشک شدهاند. روغنکاری محل اتصال سیم به پدال و اهرمهای مربوطه میتواند از گیر کردن پدال و درگیر ماندن ترمز جلوگیری کند.
در مدلهای جدیدتر که از ترمز دستی برقی استفاده میکنند، سلامت باتری اهمیت زیادی دارد. ضعیف شدن باتری میتواند باعث عمل نکردن یا آزاد نشدن ترمز شود. همچنین هنگام تعویض لنت عقب، باید مکانیک از دستگاه دیاگ برای قرار دادن سیستم در حالت سرویس استفاده کند تا به موتورهای برقی کالیپر آسیب نرسد.
در جنسیس سدان (بهخصوص مدلهای دارای ترمز دستی پدالی)، عملکرد صحیح ترمز دستی ارتباط مستقیم با سلامت لنتهای ترمز عقب دارد. اگر هنگام استفاده از ترمز دستی، پدال بیش از حد بالا میآید یا خودرو در شیب نگه داشته نمیشود، یکی از اولین مواردی که باید بررسی شود میزان ساییدگی لنتهای عقب است.
لنتهای فرسوده باعث میشوند حتی در صورت سالم بودن سیم ترمز، خودرو بهخوبی ثابت نماند. همچنین استفاده از لنتهای بیکیفیت میتواند باعث کاهش قدرت نگهدارندگی، ایجاد صدا و حتی افزایش استهلاک دیسک ترمز شود.
در صورت مشاهده این علائم، بهتر است لنتهای عقب و وضعیت سیم ترمز دستی توسط مکانیک بررسی شود و در صورت نیاز، با قطعات استاندارد و باکیفیت تعویض گردد. انتخاب لنت مناسب و استاندارد نقش مهمی در عملکرد صحیح ترمز دستی و ایمنی خودرو دارد.
در صورت مشاهده این علائم، بهتر است لنتهای عقب و وضعیت سیم ترمز دستی توسط مکانیک بررسی شود و در صورت نیاز، با بهترین لنت ترمز برای ماشینهای خارجی تعویض گردد.
اگر میخواهید بدانید کدام نوع لنت برای خودرو شما مناسبتر است، مطالعه مقاله لنت سرامیکی یا نیمهفلزی: کدوم بهتره؟ کمک میکند تا مزایا، معایب و کاربرد هر نوع لنت را بهتر بشناسید.
در مدلهای قدیمیتر جنسیس سدان، ترمز دستی بهصورت پدال در سمت چپ و پایین داشبورد (کنار پای راننده) قرار دارد. اما در مدلهای جدیدتر و نسلهای G80 و G90، ترمز دستی به شکل یک دکمه با علامت (P) روی کنسول وسط خودرو طراحی شده است.
در مدلهای پدالی معمولاً به دلیل گیر کردن سیم ترمز یا زنگزدگی فنر پدال این مشکل رخ میدهد. در مدلهای برقی (EPB) بیشتر به خاطر ضعیف بودن باتری، خرابی موتور کالیپر عقب یا خطای سیستم الکترونیکی است.
بهتر است این کار انجام نشود. قرار دادن خودرو فقط روی حالت P باعث وارد شدن فشار به گیربکس میشود. همیشه ابتدا ترمز دستی را فعال کنید و سپس خودرو را در حالت پارک قرار دهید.
در مدلهای پدالی کافی است ترمز دستی کاملاً آزاد باشد. اما در مدلهای برقی حتماً باید سیستم EPB با دستگاه دیاگ در حالت سرویس (Service Mode) قرار گیرد، وگرنه ممکن است موتور برقی کالیپر آسیب ببیند.
