خرابی ترمز دستی معمولاً خود را با نشانههایی مانند شل شدن اهرم یا پدال، لیز خوردن خودرو در سربالایی، روشن ماندن چراغ هشدار در پشت آمپر یا شنیدن صداهای غیرعادی هنگام استفاده نشان میدهد. مهمترین علتهای این مشکل نیز شامل کشیده شدن سیمترمز، فرسودگی لنتهای عقب، زنگزدگی قطعات و در مدلهای جدید، خرابی موتور الکتریکی یا نیاز به ریست سیستم پس از تعویض لنت است. در ادامه، به بررسی دقیقتر هر یک از این علائم و راهکارهای رفع آنها میپردازیم.
ترمز دستی که به آن پارکینگ ترمز هم گفته میشود، سیستمی است که از حرکت خودرو هنگام پارک کردن جلوگیری میکند. این ترمز معمولاً روی چرخهای عقب عمل میکند و با یک اهرم یا دکمه فعال میشود.
کاربردهای اصلی ترمز دستی:
ایمنی هنگام پارک کردن خودرو – جلوگیری از حرکت خودرو روی سطوح شیبدار.
کمک در مواقع اضطراری – در صورت خرابی ترمز اصلی، میتواند سرعت خودرو را کاهش دهد.
ثابت نگه داشتن خودرو در شیب – حتی زمانی که خودرو روی شیب پارک شده است، خودرو ثابت میماند و نمیلغزد.
به زبان ساده ترمز دستی همان چیزی است که باعث میشود خودروی شما روی شیب یا پارکینگ بدون حرکت باقی بماند و امنیت شما و دیگران را حفظ کند.
اگر درباره محل قرارگیری ترمز پارک در مدلهای مختلف هیوندای سؤال دارید، میتوانید راهنمای «ترمز دستی سانتافه ۲۰۱۴ کجاست» و همچنین «ترمز دستی جنسیس سدان کجاست» را مشاهده کنید تا قبل از مراجعه به تعمیرکار دید بهتری نسبت به سیستم ترمز خودرو داشته باشید.
تشخیص زودهنگام خرابی ترمز دستی میتواند از هزینههای سنگین تعمیرات جلوگیری کند. اگر با موارد زیر روبرو شدید، سیستم ترمز دستی خودروی شما نیاز به بررسی دارد:
یکی از اولین نشانهها این است که اهرم ترمز دستی باید تا انتها بالا برود تا خودرو نگه داشته شود، یا پدال ترمز دستی (در مدلهای پدالی) بیش از حد معمول فاصله دارد تا قفل شود. این یعنی سیمترمز کش آمده و لنتها به درستی با دیسک در تماس نیستند.
شما ترمز دستی را کشیدهاید، اما خودرو در سربالایی شروع به حرکت میکند. این نشانه واضحی از اینکه ترمز دستی قدرت کافی برای نگه داشتن خودرو را ندارد، است. این مشکل میتواند ناشی از لنتهای فرسوده، روغنی شدن دیسک یا شل بودن سیم باشد.
چراغ ترمز دستی (علامت P داخل دایره) باید وقتی ترمز فعال است روشن شود و با رها کردن آن خاموش شود. اگر این چراغ در حالت عادی روشن بماند یا چشمک بزند، نشاندهنده مشکل در سیستم ترمز دستی یا کم بودن روغن ترمز است.
شنیدن صداهای ناهنجار مانند جیرجیر فلزی یا تقتق هنگام فعال کردن ترمز دستی، میتواند نشانه ساییده شدن لنتها تا حد فلز، گیر کردن سیمترمز، یا خرابی فنرها و پلوسهای داخل درام ترمز باشد.
شما اهرم را پایین میآورید یا دکمه EPB را میزنید، اما خودرو همچنان مقاومت میکند و انگار ترمز کشیده است. این حالت بسیار خطرناک است و میتواند باعث داغ شدن شدید دیسکها و سوختن لنتها شود.
در خودروهای مجهز به EPB، اگر با زدن دکمه هیچ اتفاقی نمیافتد یا چراغ آن روشن نمیشود، مشکل میتواند از باتری ضعیف، سوختن فیوزها، یا خرابی موتور کالیپر باشد.
حالا که نشانهها را شناختیم، بیایید ببینیم چه عواملی باعث ایجاد این مشکلات میشوند. علتها بسته به نوع سیستم ترمز دستی (مکانیکی یا الکترونیکی) کمی متفاوت هستند.
شایعترین دلیل خرابی ترمز دستی در خودروهای قدیمی، کشیده شدن سیم فلزی به مرور زمان است. با هر بار استفاده از ترمز دستی، سیم کمی کشیده میشود و در نهایت طول آن زیاد میشود. در نتیجه، حتی وقتی اهرم را بالا میبرید، نیروی کافی برای فشار دادن لنتها به دیسک تولید نمیشود.
اگر سیمترمز در غلاف خود زنگ بزند یا کثیف شود، نمیتواند آزادانه حرکت کند. این باعث میشود ترمز دستی گیر کند و حتی بعد از رها کردن اهرم، لنتها همچنان روی دیسک باقی بمانند.
لنتهای ترمز عقب مستقیماً مسئول عملکرد ترمز دستی هستند. اگر این لنتها کاملاً ساییده شده باشند، مواد اصطکاکی برای گرفتن دیسک باقی نمانده است و ترمز دستی بیاثر میشود.
نشتی روغن از یاتاقان چرخ یا واشر سیلندر میتواند باعث لیز شدن لنت روی دیسک شود. در این حالت، حتی لنتهای نو هم نمیتوانند دیسک را نگه دارند و ترمز دستی عمل نمیکند.
در خودروهایی که ترمز عقب از نوع کاسهای (Drum) است، فنرهایی وجود دارند که لنت را پس از رها کردن ترمز دستی به عقب میبرند. اگر این فنرها بشکنند یا ضعیف شوند، لنت در جای خود گیر میکند.
در خودروهای مجهز به EPB (مثل سانتافه ۲۰۱۴ به بعد)، کامپیوتر خودرو باید بداند که لنت جدید ضخیمتر از لنت قدیمی است. اگر بعد از تعویض لنت، سیستم با دستگاه دیاگ ریست نشود، موتور کالیپر فاصله اشتباه را تنظیم میکند و ترمز دستی یا خیلی شل میشود یا اصلاً کار نمیکند.
روی هر کالیپر عقب یک موتور کوچک الکتریکی وجود دارد که وظیفه فشار دادن لنت را دارد. اگر این موتور بسوزد یا گیر کند، ترمز دستی آن چرخ از کار میافتد و معمولاً چراغ خطا روی صفحه روشن میشود.
رطوبت یا ضربه میتواند باعث خرابی سنسورهای موقعیت یا قطعی اتصالات کالیپر شود. در این حالت کامپیوتر دستور قفل شدن را صادر میکند، اما موتور عمل نمیکند.
سیستمهای EPB به ولتاژ برق حساس هستند. اگر باتری خودرو ضعیف باشد، ممکن است موتورها گشتاور کافی برای فشار دادن لنتها نداشته باشند و ترمز دستی درست کار نکند.
خرابی ترمز دستی نه تنها امنیت رانندگی را کاهش میدهد، بلکه میتواند هزینههای سنگین تعمیرات بعدی را به دنبال داشته باشد. خوشبختانه بسیاری از مشکلات ترمز دستی قابل رفع هستند، اما روش رفع آن بستگی به علت مشکل دارد. در ادامه، رایجترین راهکارها برای خودروهای مکانیکی و الکترونیکی (EPB) را بررسی میکنیم:
اگر اهرم یا پدال ترمز دستی بیش از حد پایین میرود یا شل شده است، معمولاً سیم ترمز کشیده شده و نیاز به تنظیم دارد.
فرسودگی لنتهای عقب، یکی از اصلیترین دلایل عدم کارکرد صحیح ترمز دستی است.
اگر سیم ترمز زنگ زده، کثیف یا گیر کرده باشد، حرکت اهرم سخت شده یا ترمز کامل عمل نمیکند.
در سیستمهای الکترونیکی (EPB) ممکن است موتور کالیپر گیر کرده یا خراب شود و ترمز دستی کار نکند.
در خودروهای با ترمز عقب کاسهای (Drum)، فنرهای برگشتی لنتها را پس از رها کردن ترمز به عقب میبرند.
سیستمهای ترمز دستی الکترونیکی به ولتاژ باتری و عملکرد سنسورها حساس هستند.
ترمز دستی بخشی از خودرو نیست که بتوان از آن چشمپوشی کرد. نشانههایی مانند شل شدن اهرم، روشن ماندن چراغ هشدار یا لیز خوردن خودرو در سربالایی باید جدی گرفته شوند، زیرا عملکرد نادرست ترمز دستی میتواند ایمنی راننده و سرنشینان را به خطر بیندازد. تعمیر به موقع ترمز دستی نه تنها امنیت شما را تضمین میکند، بلکه از آسیبهای پرهزینه به دیسک و کالیپرهای ترمز جلوگیری میکند.
در برخی خودروها مانند هیوندای سانتافه، گاهی ترمز دستی ناگهان قفل شده و آزاد نمیشود. علت قفل شدن ترمز دستی سانتافه معمولاً به خرابی موتور ترمز پارک برقی (EPB)، گیر کردن سیمها بر اثر زنگزدگی یا نفوذ آب و همچنین اختلال در یونیت ABS مربوط است و نیاز به بررسی سریع دارد.
هزینه تعمیر ترمز دستی بسته به نوع مشکل، نیاز به تعویض قطعات و دستمزد تعمیرکار متفاوت است، اما به طور تقریبی، هزینه تعمیر جزئی و بازرسی ترمز دستی بین ۳۰۰٬۰۰۰ تا ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان است. این هزینه شامل بازرسی، تنظیم، روغنکاری و تعویض سیم یا قطعات ساده میشود، و در صورت نیاز به تعویض سیم ترمز یا قطعات بیشتر، مبلغ نهایی بسته به نوع خودرو و بازار قطعات افزایش خواهد یافت. اگر در تشخیص مشکل تردید دارید، حتماً به یک تعمیرکار متخصص مراجعه کنید تا ترمز دستی به طور کامل و ایمن بازسازی شود.
| نوع خدمات تعمیر ترمز دستی | هزینه تقریبی (تومان) |
|---|---|
| بازدید و تنظیم ترمز دستی | 300,000 – 800,000 |
| روغنکاری و تنظیم سیم ترمز | 400,000 – 1,000,000 |
| تعویض سیم ترمز دستی | 800,000 – 2,000,000+ |
| تعویض لنت ترمز عقب مرتبط با ترمز دستی | 1,000,000 – 2,500,000 |
| تعمیر/تعویض اجزای پیچیدهتر (مکانیکی) | 1,500,000 – 3,000,000+ |
عملکرد نادرست ترمز دستی معمولاً ناشی از کشیده شدن سیم، فرسودگی لنتها، گیر کردن قطعات مکانیکی یا خرابی موتور و سنسورهای سیستم الکترونیکی (EPB) است.
شل شدن اهرم یا پدال، لیز خوردن خودرو در سربالایی، روشن ماندن چراغ هشدار یا صدای غیرعادی هنگام فعال کردن ترمز، از نشانههای خرابی ترمز دستی هستند.
چراغ هشدار هنگام فعال شدن ترمز دستی روشن میشود و پس از رها کردن آن خاموش میگردد. روشن ماندن چراغ میتواند نشاندهنده خرابی ترمز یا کاهش سطح روغن ترمز باشد.
گیر کردن ترمز دستی معمولاً ناشی از خرابی یا گیر کردن سیم، ساییدگی لنتها، مشکل در فنرهای برگشتی یا خرابی موتور و سنسورهای سیستم EPB است.
در مجموع، ترمز دستی یکی از مهمترین بخشهای ایمنی خودرو است و بیتوجهی به علائم خرابی آن میتواند باعث لغزش خودرو، آسیب به دیسک و لنتها و حتی خطرات جدیتر شود. اگر هر یک از نشانههایی که در این مطلب گفته شد را مشاهده کردید، بهتر است در اولین فرصت سیستم ترمز خودرو را بررسی کنید. رسیدگی زودهنگام معمولاً هزینه بسیار کمتری نسبت به تعمیرات سنگین خواهد داشت و از بروز مشکلات بعدی جلوگیری میکند.
